De eerste universele stijl van de Europese Middeleeuwen. De Romaanse beweging bereikte haar hoogtepunt in de 11e en 12e eeuw en werd gekenmerkt door een bijzonder levendige en vaak monumentale uitdrukkingskracht in de architectuur en schone kunsten. De locaties van de belangrijkste centra waren in Italië, Frankrijk, de Duits sprekende landen, Spanje en Engeland, alhoewel de invloed van Scandinavië en Oost-Europa duidelijk naar voren kwam in de antieke en Byzantijnse kunst. Ondanks vele niet vermelde verliezen zijn er nog ontelbare Romaanse meesterwerken bewaard gebleven tot op de dag van vandaag. Highlights zijn: Fresco’s in Galliano dicht bij Cantù, Sant’Angelo in Formis, Saint Chef, Saint-Savin-sur Gartempe, Lambach, S. Pietro al Monte dicht bij Civate, S. Clemente in Rome, van S. Maria de Tahull, Berzé-la-Ville, Tavant, Panteón de los Reyes in León, Castel Appiano, van Sigena; het gouden altaar van Lisbjerg; de wandkleden van Bayeux; gebrandschilderd glas in de Cathedraal van Augsburg en Le Mans, mozaïeken in S. Clemete in Rome, en in San Marco in Venetië; gekleurde panelen en kruizen uit La Seo de Urgel in Sarzana en de plafondschildering in St. Michael in Hildesheim; beeldhouwwerken in Souillac, Autun, Santiago de Compostela; voorbeelden van metaalwerk, manuscripten en emaille kunstvoorwerpen